gol
gol

«ابوسعید ابوالخیر»

hardy
گیرم که هزار مصحف از بر داری

با آن چه کنی؟ که نفس کافر داری!

سر را به زمین چه می‌نهی بهر نماز؟

آنرا به زمین بنه که بر سر داری!!

×

توجه : دو ارسال نخستِ کاربرانِ جدید در تالار میدوری , پیش از نمایش , نیاز به تایید مدیریت دارند.

Latest Threads  آخرین ارسال ها :
نمایش آخرین ارسال این موضوع
 
امتیاز موضوع:
  • 0 رأی - میانگین امیتازات : 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
 
  
1 کاربر حاضر در تاپیک: (0 عضو, و 1 مهمان). 1 مهمان
نویسنده:میدوری
آخرین ارسال:میدوری
پاسخ: 1
بازدید: 679
subscription
quickreply advancequickreply report



( گوناگون ) ریشه یابی واژه ی «سوگند (خوردن) آو وَنت سوکنتا»
  نویسنده پیام  | تغییر اندازه ی متن:  zoomin zoomout default
admin میدوری profile  
آفلاین
مدیر کل تالار
مدالهای میدوری1000500
1001011720
168241051
دسترسی به میدوری
مشاهده وب سایت کاربر یافتن تمامی ارسال های این کاربر
اطلاعات میدوری


تاریخ عضویت: 05 November 2011

ارسال ها: 1,720
شماره کاربری: 1
میزان اعتبار:

محل سکونت: تهران
ماه تولد:
جنسيت:
تماس با میدوری
حالت میدوری
صفحه های میدوری
گوگل پلاس فیس بوک توییتر یوتیوب کلوب
اینستاگرام تلگرام
سپاس های میدوری
سپاس کرده 30 بار
سپاس شده 311 بار
گپی با میدوری
ارسال: #1
Book ریشه یابی واژه ی «سوگند (خوردن) آو وَنت سوکنتا»

rightarrow
ریشه یابی واژه ی «سوگند (خوردن) آو وَنت سوکنتا»
آیا تاکنون از خود پرسیده ایم چرا واژه ی ‌«سوگند» را با ریشه ی کار واژه ی«خوردن‌» بکار می بریم؟ (حتا واژه‌ «<قَسَمِ» تازی را نیز با ریشه ی کار واژه ی «خوردن» بر زبان می آوریم).

سیامک سوگند‌ «خور‌د» که هرگز پرویز را ندیده است.
پریوش گفت: سوگند «می خور‌د» که این نوشته از من نیست.
دانش آموزان سوگند «خوردند‌»که در آموختن ، کوشا باشند.
ما قسم ‌«می خوریم‌» که در راه میهن جانفشانی کنیم.
سربازان سوگند ‌«خوردند‌» و سر دوشی گرفتند.


پاسخ آن است که در زمان های دور، هنگامی که دو یا چند تن با یکدیگر درگیر می شدند و کار به دادگاه های آن روزی می کشید ، داور دادگاه یا پی می برد که چه کسی یا کسانی گناهکارند و یا داستان میان آنهابسیار پیچیده بود، به گونه ای که داور نمی دانست گناهکارکیست.
در صورت نخست برای او آسان بودکه رای به گوشمالی و پاداَفره گناهکار بدهد ولی هرگاه ، کار تا بدان پایه پیچیده بودکه نمی توانست گناهکار را از بی گناه جداکند، روشی را که در آن هنگام روا بود، بکار می گرفت و آن روش چنین بودکه دستور می داد آوندی (ظرفی) را که در آن آب آمیخته به گوکرد ریخته بودند بیاورند.
به این آبگونه، در زبان اوستایی ‌«آو + وَنت + سوکِنتا» می گفتند..
همان گونه که می بینید این ساخت از سه بخش «آو + ونت + سوکنتا» ساخته شده است.
واژه ی «آ‌و» همان ریخت باستانی واژه ی ‌«آب» است.
«ونت» که در زبان اوستایی به گونه ی «پیشوند» بکار می رفت ، در زبان پهلوی ساسانی و اشکانی و پارسی امروزی به گونه ‌«پسوند‌» بکار می رود ، درکاربرد معنای «دارنده» می آمده .

مانند:
وَنتِ خوتا (که امروز ‌«خداوند» شده است)
وَنتِ شَتر (که امرو‌ «شهروند‌» شده است)
وَنتِ پی (که امروز «پیوند» می گویند)



picture

بخش سوم واژه که «سوکنتا»، است به معنا‌ی «گوگرد‌» است که در زبان پهلوی «سوگنت» و در پارسی امروزی «سوگند‌» شده، در جایی که ریخت دیگر این واژه (گوگرد) نیز در زبان ما روا است.
به هرروی، داور دادگاه می گفت که ‌«آو ونت سوکنتا‌» (آ ب گوگرد دار) را به دادگاه بیاورند و به دو سوی کشاکش و درگیری دستور می داد که این آب را بیاشامند و بدین گونه راستگویی و دروغگویی آنها را می آزمود.
«کارل فردریک گلدنر» خاورشناس نامداردر این باره می گوید :
چون گوگردِ مُلیّن (آبکی و اندک و سبک) اثرش مشکوک است، می توان پنداشت که در روزگار پیشین به هنگام دادرسی، آن را به آب آمیخته، به متهم می نوشانیدند و از روی دفع شدن از شکم و یا ماندن آب در شکم، گناهکاری یا بی گناهی او روشن می شد...
این روش را «خوردن سوگند‌» (یعنی خوردن آب آغشته به گوگرد سبک) می نامیدند . زمانی که تازیان به ایران آمدند و واژه ی «قسم‌» نیز درکاربرد «سوگند» بکار رفت، این واژه ی تازی را هم باکارواژه ی «خوردن‌» بکار می گیرند. ساخت های ‌«سوگند خوردن‌» و «قسم خوردن‌» را درگفتار پارسی زبان های امروزی بسیار شنیده و خوانده ایم.
در پایان این گفتار، از زبان چامه سرایان نامور ایرانی، چند نمونه می آورم.

ابوشکور بلخی می گوید:
من آنگاه سوگند اینان «خورم»
کز این شهر , من رختِ برتر بَرَم

فردوسی بزرگ می سراید:
همان نیز , شهراب برگشته بخت
که سوگند « خوردی» به تاج و به تخت

نظامی گنجه ای می گوید:
بسی سوگند «خورد» و عهدها بست
که بی کابین نیارد سوی او دست

خاقانی می گوید:
سوگند «خورد» مادر طبعم که در ثناش
از یک شکم , دوگانه , چه جوزا برآورم

و سرانجام از سعدی است:
سعدی از جان «می خورد» سوگند و می گوید به دل
وعده هایش را وفا هرگز نبودی کاشکی


برگرفته از کتاب : در ژرفای واژه ها اثر دکتر ناصر انقطاع




امضای میدوری :
[تصویر: mvd09b5.gif]
[تصویر: midori-sign-400.png]
( آخرین ویرایش در این ارسال: 21 - March - 2014 16 : 01 AM، توسط : میدوری .::. دلیل ویرایش: )
محل حضور کاربر در تالار :  admin میدوری در تالار ميدوری حضور ندارد .
ديدگاه کاربران برای مطلب : help (روی آیکون مورد نظر کلیک کنید تا دیدگاه شما ثبت شود . در صورت انصراف تا دوبار می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید . برای پاک کردن دیدگاه روی همان آیکون یک بار کلیک کنید تا دیدگاه شما پاک شود .)

برچسب ها :

21 - March - 2014 15 : 01 AM
نقل قول این ارسال در یک پاسخ


subscription
quickreply advancequickreply report

موضوع های مرتبط با این موضوع...
موضوع: نویسنده پاسخ: بازدید: آخرین ارسال
Heart selection آیین نوروزی و آلودگی واژه ها میدوری 1 971 18 - March - 2016 15 : 03 PM
آخرین ارسال: میدوری
Book selection ریشه و معنای واژه ی «کورش» (بخش پنجم) میدوری 0 1,898 14 - January - 2015 18 : 01 AM
آخرین ارسال: میدوری
Book selection ریشه و معنای واژه ی «کورش» (بخش چهارم) میدوری 0 1,390 14 - January - 2015 11 : 01 AM
آخرین ارسال: میدوری
Book selection ریشه و معنای واژه ی «کورش» (بخش سوم) میدوری 0 1,225 14 - January - 2015 03 : 01 AM
آخرین ارسال: میدوری
Book selection ریشه و معنای واژه ی «کورش» (بخش دوم) میدوری 0 1,238 14 - January - 2015 54 : 12 AM
آخرین ارسال: میدوری

بازديدکنندگان از موضوع
کاربرانی که از موضوع بازدید کرده اند ( 1 ) کاربر




1 کاربر حاضر در تاپیک: (0 عضو, و 1 مهمان). 1 مهمان